تازه های سایت
نام نویسی باشگاه نویسندگان سایبری

شب یلدا

واژه «یلدا» به معنای «زایش زادروز» و تولد است. ایرانیان باستان با این باور که فردای شب یلدا با دمیدن خورشید، روزها بلندتر می‌شوند و تابش نور ایزدی افزونی می‌یابد، آخر پاییز و اول زمستان را شب زایش مهر یا زایش خورشید می‌خواندند و برای آن جشن بزرگی برپا می‌کردند و از این رو به دهمین ماه سال دی (به معنای روز) می‌گفتند که ماه تولد خورشید بود.

yalda 2

در این شب مردم گرد هم جمع شده و آنرا  با خوردن، نوشیدن، شادی و پایکوبی و گفتگو به سر می‌آوردند و خوانی ویژه می‌گستردند، هرآنچه میوه تازه فصل که نگاهداری شده بود و میوه‌های خشک در سفرهمی‌نهادند.

از جمله خوردنی های شب یلدا  می توان به هندوانه ، انگور ، آجیل و یا بصورت جدا پسته ، فندق ، بادام زمینی ، گردو نخودچی و کشمش ،توت و انجیر ، انواع تخمه ، ازگیل و آوکونوس

yalda 3

حکمت خوردن هندوانه در شب یلدا

این که وسط آن همه میوه زمستانی هندوانه سر سفره شب یلدا چه کار میکند ؟ حکمتی دارد، قدیمی ها معتقدند که با خوردن این میوه آبکی و سرد، آن هم در آستانه سرما ، انگار که خودشان را واکسینه کرده باشند، دیگر سوز سرما به تن آنها نخواهد نشست. هندوانه از تنگ شدن دیواره عروق جلوگیری میکند تا شخص به بیماری های قلبی و سکته مبتلا نشود. همچنین مردم منطقه گیلان معتقدند که هر کس در شب چله هندوانه بخورد در تابستان احساس تشنگی نمی‌کند و در زمستان سرما را حس نخواهد کرد.

آیین شب یلدا

آیین شب یلدا یا شب چله، خوردن آجیل مخصوص، هندوانه، انار و شیرینی و میوه‌های گوناگون است که همه جنبهٔ نمادی دارند و نشانهٔ برکت، تندرستی، فراوانی و شادکامی هستند، این میوه‌ها که اغلب دانه‌های زیادی دارند، نوعی جادوی سرایتی محسوب می‌شوند که انسان‌ها با توسل به برکت‌خیزی و پردانه بودن آنها، خودشان را نیز مانند آنها برکت‌آور می‌کنند و نیروی باروی را در خویش افزایش می‌دهند و همچنین انار و هندوانه با رنگ سرخشان نمایندگانی از خورشید در شب به‌شمار می‌روند. در این شب هم مثل جشن تیرگان، فال گرفتن از کتاب حافظ مرسوم است. حاضران با انتخاب و شکستن گردو از روی پوکی و یا پُری آن، آینده‌گویی می‌کنند.

* در خطهٔ شمال و آذربایجان رسم بر این است که در این شب خوانچه‌ای تزیین شده به خانهٔ تازه‌عروس یا نامزد خانواده بفرستند. مردم آذربایجان در سینی خود هندوانه‌ها را تزئین می‌کنند و شال‌های قرمزی را اطرافش می‌گذارند. درحالی که مردم شمال یک ماهی بزرگ را تزئین می‌کنند و به خانهٔ عروس می‌برند.

* سفرهٔ مردم شیراز مثل سفرهٔ نوروز رنگین است. مرکبات و هندوانه برای سرد مزاج‌ها و خرما و رنگینک برای گرم مزاج‌ها موجود است. حافظ‌خوانی جزو جدانشدنی مراسم این شب برای شیرازی‌هاست. البته خواندن حافظ در این شب نه تنها در شیراز مرسوم است، بلکه رسم کلی چله‌نشینان شده‌است.

* همدانی‌ها فالی می‌گیرند با نام فال سوزن. همه دور تا دور اتاق می‌نشینند و پیرزنی به طور پیاپی شعر می‌خواند. دختر بچه‌ای پس از اتمام هر شعر بر یک پارچه نبریده و آب ندیده سوزن می‌زند و مهمان‌ها بنا به ترتیبی که نشسته‌اند شعرهای پیرزن را فال خود می‌دانند. همچنین در مناطق دیگر همدان تنقلاتی که مناسب با آب و هوای آن منطقه‌است در این شب خورده می‌شود. در تویسرکان و ملایر، گردو و کشمش و مِیز نیز خورده می‌شود که از معمولترین خوراکی‌های موجود در ابن استان هاست.

* در شهرهای خراسان خواندن شاهنامهٔ فردوسی در این شب مرسوم است.

* در اردبیل رسم است که مردم، چله بزرگ را قسم می‌دهند که زیاد سخت نگیرد و معمولاً گندم برشته (قورقا) و هندوانه و سبزه و مغز گردو و نخودچی و کشمش می‌خورند.

* در گیلان هندوانه را حتماً فراهم می‌کنند و معتقدند که هر کس در شب چله هندوانه بخورد در تابستان احساس تشنگی نمی‌کند و در زمستان سرما را حس نخواهد کرد. «آوکونوس» یکی دیگر از خوردنی‌هایی است که در این منطقه در شب یلدا رواج دارد و به روش خاصی تهیه می‌شود. در فصل پاییز، ازگیل خام را در خمره می‌ریزند، خمره را پر از آب می‌کنند و کمی نمک هم به آن می‌افزایند و در خم را می‌بندند و در گوشه‌ای خارج از هوای گرم اطاق می‌گذارند. ازگیل سفت و خام، پس از مدتی پخته و آبدار و خوشمزه می‌شود. آوکونوس در اغلب خانه‌های گیلان تا بهار آینده یافت می‌شود و هر وقت هوس کنند ازگیل تر و تازه و پخته و رسیده و خوشمزه را از خم بیرون می‌آورند و آن را با گلپر و نمک در سینه‌کش آفتاب می‌خورند.

(آو= آب و کونوس = ازگیل). در گیلان در خانواده هایی که در همان سال پسرشان را داماد یا نامزد کرده‌اند رسم است که طبقی برای خانواده نوعروس می فرستند. در این طبق میوه‌ها و خوراکی‌ها و تنقلات ویژه شب چله به زیبایی در اطراف آراسته می‌شود و در وسط طبق هم یک ماهی بزرگ (معمولا ماهی سفید) تازه و خام همراه با تزیین سبزیجات قرار می‌گیرد که معتقدند باعث خیر و برکت و فراوانی روزی زوج جدید و همچنین سلامت و باروری نوعروس می‌گردد.

ایرانیان قدیم ، روز پس از شب یلدا (یکم دی ماه) را خورروز (روز خورشید) و دی گان؛ می‌خواندند و به استراحت می‌پرداختند و تعطیل عمومی بود. در این روز کسی حق دستور دادن به دیگری نداشت و کارها داوطلبانه انجام می‌گرفت نه تحت امر. در این روز جنگ کردن و خونریزی حتی کشتن گوسفند و مرغ هم ممنوع بود این موضوع را نیروهای متخاصم با ایرانیان نیز می‌دانستند و در جبهه‌ها رعایت می‌کردند و خونریزی به طور موقت متوقف می‌شد و بسیار دیده شده که همین قطع موقت جنگ به صلح طولانی و صفا تبدیل شده‌ است.

این مطلب رو با یک تصویر و شعر درباره شب یلدا به پایان می بریم . امید آن است که شب یلدا را در محفل گرم خانواده باشید و از آن لذت ببرید.

korsichele

کُرسی
خزیده خاطره من به قاب ِ کُرسی ها
بیاد ِ کودکی و رختخواب ِ کُرسی ها
صدای ِ قصه مادر بزرگ پیچیده است
بگوش ِ حافظه برد ِ خواب ِ کرسی ها
بساط ِ شب چله و گفتگوی ِ همسایه
به گُل نشسته شب از التهاب ِ کرسی ها
چه پند ها به من آموخت ، چه داستان ها گفت
شب ِ بلند ِ زمستان کتابِ کرسی ها
هنوز کوچه انگشت ها پُر از سرما است
دو دست ِ یخ زده بی آفتاب ِ کرسی ها
اذان عقربه ها گوش صبح را پر کرد
دوید مدرسه ها را شتاب ِ کرسی ها
به شام ِ کودکیم بس شهاب جا مانده است
جرقه های ِ ذغال ِ شباب ِ کرسی ها
نشست برف ِ زمستان به بام ِ باور ِ من
شکست تیرک ِ باور حباب ِ کرسی ها
من آن غرور ِ بلند آشیان ِ شاهینم
فرود آمده امشب عقاب ِ کرسی ها
به جای مانده از آن سال های ِ خاکستر
حُباب ِ خاطره ای از سراب ِ کرسی ها
شکست دانهً دل با گذشت سنگ زمان
ز ِ سنگ ِ حادثه نی زآسیاب ِ کرسی ها
سئوال ِ کودکیم خیس ِ برف بازی بود
چگونه خشک شدم بی جواب ِ کرسی ها ؟

پاسخ دهید

ایمیل شما منتشر نخواهد شد.


× دو = 8

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>